Trả lời ngắn: vì chữ "mát" không có ai quản. Cùng một chữ đó, có tấm ga hai trăm nghìn và có bộ gần chín triệu. Chênh nhau nằm ở ba chỗ: sợi làm bằng gì, bao nhiêu phần trăm, và tiền mặt bằng của nơi bán. Chỉ chỗ thứ ba là chị trả tiền mà không nhận được gì.
Đi mua chăn ga bây giờ, chỗ nào cũng nói mát. Trên sàn có bộ hai trăm nghìn ghi vải lụa lạnh. Trong trung tâm thương mại có bộ tám chín triệu. Cùng một chữ, mà giá chênh nhau bốn mươi lần.
Người mua thường so con số với ví tiền của mình rồi quyết. Nhưng có một cách nhìn khác giúp chị đỡ mua hớ: xem con số đó nằm ở đâu trên cái thang của chính ngành này.
Cái thang giá của ngành chăn ga
Từ một trăm tới ba trăm nghìn. Hàng chợ và hàng sàn. Phần lớn là polyester in hoa, bán theo mẫu mã chứ không theo sợi. Dùng một mùa, giặt vài lần là bai và bám xù. Không có gì sai với tầng này nếu chị cần một tấm đắp tạm.
Bốn tới tám trăm nghìn. Bắt đầu có hàng ngoại nhập bán ở Việt Nam, ghi rõ sợi nylon, tức là polyamide. Vải thật, mát thật. Nhưng ở tầng này phần lớn bán vỏ chăn chứ không bán mền có ruột, và cỡ thường là một mét rưỡi nhân hai mét mốt, hẹp hơn giường đôi Việt Nam.
Hai tới ba triệu. Tầng của những bộ đủ món, làm bằng sợi tổng hợp tản nhiệt, cắt đúng cỡ giường trong nhà mình. Đây là chỗ Judy Drap đứng: tầng trung cao của ngành — không phải hàng chợ, cũng không phải tầng đắt nhất.
Năm tới chín triệu. Tầng trên cùng ở thị trường Việt Nam. Nhưng ở đây có một chuyện ít người để ý: gần như toàn bộ hàng tầng này là cotton — cotton sateen, cotton Ai Cập, có nơi là lụa. Cotton là vải tốt, thấm hút giỏi, nằm êm. Nhưng cotton không dẫn nhiệt. Bỏ chín triệu ở tầng này, chị mua được sự sang trọng và độ bền, chứ không mua được cảm giác mát khi vừa đặt lưng.
Vậy tiền chênh nhau đi đâu
Một phần đi vào sợi. Đây là phần đáng trả. Polyester rẻ hơn polyamide nhiều, mà nhìn bằng mắt thì hai thứ giống nhau. Chỉ có phiếu kiểm định của bên thứ ba mới nói được trong tấm vải có gì.
Một phần đi vào lượng vải. Cái này nghe hiển nhiên mà hay bị bỏ qua. Tấm một mét rưỡi nhân hai mét mốt so với tấm hai mét nhân hai mét ba là chênh gần một nửa diện tích. Hai tấm cùng loại vải mà một cái rẻ hơn, nhiều khi chỉ vì nó nhỏ hơn.
Một phần đi vào chỗ ngồi của người bán. Một gian hàng trong trung tâm thương mại tốn tiền thuê mỗi tháng, tiền nhân viên đứng quầy, tiền trưng bày. Khoản đó nằm trong giá chị trả, và nó không làm tấm ga mát hơn một độ nào.
Hai triệu là nhiều hay ít
Nhìn một mình thì hai triệu nghe nhiều. Nhưng đặt lên thang thì nó là tầng trên, và so với những món khác cùng nghĩa "đồ tốt" thì nó lại là con số nhỏ.
Muốn cầm một chiếc túi tử tế thì mấy chục triệu. Muốn đeo một chiếc đồng hồ tử tế cũng mấy chục triệu. Muốn ngủ trên đồ tử tế thì hai triệu. Đây là ô cửa rẻ nhất để bước vào chỗ đó.
Và nó khác mấy món kia ở một điểm. Chiếc túi chỉ chạm vào chị lúc ra đường. Tấm ga áp vào da tám tiếng mỗi đêm, ba trăm sáu mươi lăm đêm một năm. Món đắt nhất trong nhà lại là món chị gặp ít nhất, còn món này rẻ hơn hẳn mà đêm nào cũng gặp.
Vì sao bên em bán thấp hơn tầng trên
Câu này chị nên hỏi bất cứ nơi nào nói hàng tốt mà giá mềm, nên bên em xin trả lời trước khi chị phải hỏi.
Bên em là kho, bán qua mạng và bán tại chỗ, không có gian hàng trong trung tâm thương mại. Cái phần tiền thuê chỗ đó, bên em không phải trả nên cũng không tính vào giá. Vải thì vẫn là polyamide pha spandex, phiếu kiểm định Quatest 3 của lô hàng ghi 86,6% polyamide và 13,4% spandex, kèm hai dòng 22 nhóm amin thơm và formaldehyde đều không phát hiện. Bên em để nguyên phiếu trên web cho chị tự đọc, kể cả những mục phiếu không kiểm.
Nói cho đủ: phiếu đó xác nhận thành phần sợi và độ an toàn hoá chất, không phải xác nhận độ mát. Chuyện đo độ mát bên em chưa công bố con số nào, và lý do nằm ở bài vải cooling có mát thật không →
Khi nào chị đừng mua tầng này
Nếu chị cần một tấm đắp tạm cho phòng ít dùng, hoặc sắm cho nhà cho thuê, thì tầng vài trăm nghìn hợp hơn, đừng bỏ hai triệu.
Nếu chị thích đổi chăn ga theo mùa, năm nay hoa này sang năm hoa khác, thì cũng đừng. Đồ ở tầng này làm ra để dùng lâu, mua rồi đổi mốt là phí.
Còn nếu chị ngủ máy lạnh mỗi đêm và muốn cái mình nằm lên là cái tử tế, thì hai triệu là chỗ vào hợp lý nhất của ngành này.
Chưa muốn bỏ hai triệu ngay thì chị thử một tấm mền lẻ trước cũng được, cùng loại vải mà giá chưa tới một nửa. Hoặc nhắn cho bên em xin một miếng vải mẫu, đặt lên cổ tay vài giây là biết mình có thích cảm giác đó không — chuyện này tả bằng chữ không thay được. Bên em ở 169/36 Lương Định Của, phường An Khánh, mở cửa 10:30 đến 17:30, nghỉ Chủ Nhật.